„Marzyć, znaczy tworzyć. Tradycje teatralne Radomia" - Spacer Teatralny [GALERIA]

20.10.2018

Autorka: Anna Kulpa

Orientacyjny czas spaceru: 1h

 

1. Teatr Powszechny im. Jana Kochanowskiego

plac Jagielloński 15

 

Budynek, w którym dzisiaj ma swoją siedzibę Teatr Powszechny został oddany do użytku w 1936 roku. Powstał jako, wybudowany ze środków PPS, Dom Robotniczy. Wraz z powołaniem do życia stałej radomskiej sceny kieleckiego Teatru im. Stefana Żeromskiego, budynek przeznaczony został na cele teatralne. Radomska scena została otwarta oficjalnie w sylwestrowy wieczór 1948 roku premierą szekspirowskiegoWieczoru Trzech Króli w reżyserii dyrektora połączonych scen, Hugona Morycińskiego. Pierwszym kierownikiem radomskiej filii został znany aktor Mieczysław Pawlikowski. O tym, jak wielkie było w mieście zapotrzebowanie na teatr, świadczy fakt, że w ciągu pierwszych trzech miesięcy działalności spektakle w Radomiu obejrzało ponad 30 tys. widzów.

W grudniu 1952 roku dyrekcję kieleckiego teatru na następnych 6 sezonów objęli Irena i Tadeusz Byrscy i był to bez wątpienia jeden z najciekawszych okresów w dziejach tej placówki. W maju 1965 roku budynek Domu Robotniczego, zwanego też Domem Kolejarza, z powodów technicznych musiano zamknąć Remont okazał się być jedną z najdłużej trwających inwestycji teatralnych w Polsce. Wbrew początkowym zapowiedziom trwał nie 3, a prawie 30 lat.

W międzyczasie scenę kielecką i radomską rozłączono, w 1976 roku powołując do życia Teatr Powszechny im. J. Kochanowskiego. Po niemal trzech dekadach żmudnej modernizacji, która w praktyce oznaczała budowanie od podstaw, gmach teatru oddano wreszcie do użytku w grudniu 1991 r. Radomski „Powszechny" był wówczas jednym z najlepiej wyposażonych teatrów w Polsce.

 

2. Resursa Obywatelska

ul. Jacka Malczewskiego 16

 

Zanim wybudowano działającą do dziś Resursę, która szybko stała się głównym teatralnym punktem na mapie Radomia, w latach 30-tych i 40-tych XIX w. spektakle teatralne organizowano nieopodal, w nieistniejących dziś budynkach koszarowych, przy ulicy Malczewskiego 15. . Z tego okresu pochodzi pierwszy zachowany w Radomiu afisz drukowany.

Jako że ciągle brakowało budynku teatralnego z prawdziwego zdarzenia, w 1850 roku Rada Opiekuńcza Zakładów Dobroczynnych Powiatu Radomskiego podjęła decyzję o budowie Resursy. Budynek według projektu Ludwika Radziszewskiego udostępniono publiczności już w 1852 roku. Niestety dziewięć lat później, w 1861 roku, w związku z trwającymi w Radomiu i okolicy rozruchami politycznymi, gubernator, hrabia Opperman wydał nakaz zakończenia działalności placówki, a jej siedzibę przeznaczył na kancelarię naczelnika wojennego i koszary wojskowe.

W 1867 Resursa została ponownie otwarta i funkcjonowała nieprzerwanie do wybuchu pierwszej wojny światowej. Przedstawienia teatralne powróciły do Resursy na dobre w 1922 roku za sprawą starosty radomskiego, Zygmunta Strzeszewskiego, który stworzył tutaj komercyjny Teatr Rozmaitości. W 1924 budynek Resursy wyremontowano. W czasie II wojny światowej utworzono w tym miejscu Deutsches Haus, gdzie wystawiano przedstawienia w języku niemieckim. Po wojnie działalność teatralna przeniosła się już na plac Jagielloński (dawny plac Zwycięstwa).

 

 

3. Kościół Ewangelicko-Augsburski

ul. Mikołaja Reja 9

Dzisiejszy kościół ewangelicko-augsburski w 1818 r. stał się pierwszym stricte teatralnym budynkiem w mieście. Scenę „głęboką na cztery kulisy" i trzypoziomową widownię urządzono w nawie, foyer dla widzów -- w prezbiterium, skąd prowadziły schody na balkon. Wygospodarowano również garderobę, szatnię dla publiczności, a nawet bufet.

W 1830 roku scenę Radomskiego Towarzystwa Dobroczynności zamknięto, co Towarzystwo tłumaczyło względami ekonomicznymi. Jednak głównym powodem tej decyzji był złożony do władz protest gminy ewangelickiej przeciwko „profanacji" obiektu sakralnego. 

 

 

4. Muzeum im. Jacka Malczewskiego

Rynek 11

 

Pierwsze udokumentowane spektakle w Radomiu nierozerwalnie wiążą się z działalnością Kolegium Ojców Pijarów, które w latach 1718-1726 z pewnością prowadziło tu szkolny teatr amatorski. Zakonnicy przybyli do Radomia wiosną 1682 roku. W 1733 rektor o. Antoni Konarski, rozpoczął budowę nowego gmachu kolegium, klasycystyczno-barokowego budynku.

W 1864 r. w ramach represji po powstaniu styczniowym, Rosjanie przejęli budynki, a zakonników zmusili do opuszczenia miasta. Na przełomie XIX i XX w. w gmachu byłego Kolegium Pijarów od czasu do czasu odbywały się przedstawienia zawodowych teatrów objazdowych. Tutaj grywano również spektakle w czasie I wojny światowej.  Od 1976 roku w budynku po dawnym Kolegium Pijarów ma swoją siedzibę Muzeum Okręgowe im. Jacka Malczewskiego.

 

 

5. ul. Żeromskiego 2

 

Z historycznych źródeł wynika, że w 1795 roku w Radomiu gościł ze swoją trupą Wojciech Bogusławski. Przedstawienia grane były przypuszczalnie w nieistniejącej dziś gospodzie przy ulicy Lubelskiej 2 (obecnie ulica Żeromskiego 2).

W tym miejscu także, u zbiegu ulic Żeromskiego i Wałowej, od grudnia 1829 roku przez kilka miesięcy mieściła się pierwsza w mieście resursa obywatelska, gdzie wystawiano teatralne przedstawienia. W 1830 roku resursa została zamknięta przez rząd okupacyjny . po licznych staraniach otwarto ją ponownie w 1839 r., po czym resursa działała przez kolejne dziewięć lat, do 1848 roku, kiedy władze zaborcze definitywnie kazały ją zamknąć.

 

  

6. Dawny Teatr Letni

ul. Witolda

 

Józef Teksel, przedsiębiorczy i rzutki dyrektor trupy warszawskiej, podczas pobytu w Radomiu w 1885 roku wyszedł z inicjatywą utworzenia w grodzie nad Mleczną Teatru Letniego. Teatr mieścił się w ogrodzie przy ulicy Spornej (dzisiejsza Witolda) należącym do Joska Landaua. Widownia miała kształt amfiteatralny, dysponowała 16 lożami i 310 miejscami siedzącymi.

Teatr zainaugurował działalność 24 lipca 1885 roku wystawieniem Domu otwartego Michała Bałuckiego. Szybko stał się ulubionym miejscem mieszkańców Radomia i okolic. Na letniej scenie, która działała do 1908 roku.

 

7. Dawny Hotel Europejski

plac Konstytucji 3 Maja

 

Przez szereg lat rytm życia teatralnego w mieście wyznaczały przyjazdy teatrów wędrownych - polskich, rosyjskich i ukraińskich oraz występy miejscowych zespołów amatorskich. Po roku 1894 pojawiły się nawet amatorskie przedstawienia „cechowe", przygotowywane przez poszczególne grupy zawodowe. Najsłynniejszym bodaj amatorskim teatrem w Radomiu był działający w latach 1915-1918 Artystyczno-Literacki Teatr Miraż, który miał swoją siedzibę w dawnym Hotelu Europejskim, tuż obok okazałego pałacu Karschów i Wickenhagenów. W 1919 roku teatr przejęło Koło Radomskie ZASP i przemianowało na Teatr Polski (Miraż). Zaczęto grać pełne sztuki, najczęściej operetki, farsy i komedie.

 

 

8. Urząd Miejski w Radomiu

ul. Żeromskiego 53

 

Zabytkowy klasycystyczny budynek wzniesiony został w 1827 r. według projektu Antoniego Corazziego. Przedstawienia teatralne odbywały się tu od roku 1830 do roku 1848. Po roku 1965, w którym rozpoczęto remont Domu Robotniczego, w Pałacu Sandomierskim (który od początku pełnił przede wszystkim rolę siedziby urzędów) urządzono regularnie działającą scenę połączonego teatru kielecko-radomskiego. W latach 1976-1991 pracowała tutaj także nowo powołana, pierwsza w pełni samodzielna scena zawodowa w mieście -- Teatr Powszechny im. J. Kochanowskiego.

W tych nieco spartańskich warunkach radomski Teatr Powszechny działał przez 15 lat, od roku 1976 do 1991. Wojciech Kępczyński, który objął dyrekcję teatru po pierwszym dyrektorze Zygmuncie Wojdanie, rozpoczął swoją pracę od przeprowadzki do nowej siedziby przy pl. Jagiellońskim, w której teatr pracuje do dziś.


Informacja o cookies
Korzystamy z plików cookies w celach statystycznych i umożliwienia funkcjonowania serwisu.
Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę.
Informacje o możliwości zmiany ustawień cookies »
Zgadzam się, zamknij X